Umukobwa wa Gen Fred Rwigema, Teta Gisa, yagaragaye mu bayobozi bakomeye bari ku isonga mu guhagararira u Rwanda mu nama ya 12 ya Komisiyo Ihoraho ihuza u Rwanda na Uganda (JPC), igikorwa cyabereye i Kampala kikaba cyitabiriwe n’intumwa zo ku rwego rwo hejuru ku mpande zombi.
Teta Gisa, usanzwe ari Umuyobozi Mukuru w’Ishami rishinzwe Afurika muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’u Rwanda, ni we wahawe inshingano zo kuyobora intumwa z’u Rwanda muri ibi biganiro bikomeye bigamije kurushaho kunoza umubano n’ubufatanye hagati y’ibihugu byombi.
Intumwa z’u Rwanda n’iza Uganda zongeye guhurira mu Mujyi wa Kampala mu nama ya 12 ya Komisiyo Ihoraho ihuza ibihugu byombi (JPC), igamije gushimangira umubano no kunoza ubufatanye mu nzego zitandukanye zirimo umutekano, ubucuruzi n’ibikorwaremezo.
Iyi nama y’iminsi itatu yatangiye kuri uyu wa Mbere tariki ya 20 Mata 2026, ikazageza ku wa 22 Mata, ibera muri Hotel ya Mestil i Kampala, aho yahurije hamwe abayobozi bakuru n’intumwa ziturutse muri za minisiteri zitandukanye zo ku mpande zombi.
Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Uganda yari yabanje gutangaza ko yiteguye kwakira iyi nama, igira iti: “Minisiteri y’ububanyi n’amahanga yishimiye gutangaza ko Uganda izakira inama ya 12 isanzwe ya Komisiyo ihoraho ya Uganda n’u Rwanda (JPC) kuva ku itariki ya 20 kugeza ku ya 22 Mata 2026 muri Mestil Hotel, i Kampala.”
Ku ruhande rw’u Rwanda, intumwa ziyobowe na Teta Gisa, Umuyobozi Mukuru ushinzwe Afurika muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga, mu gihe iza Uganda ziyobowe na Amb. Richard Kabonero, ushinzwe ubutwererane bw’akarere muri iyo minisiteri, ari na we wakiriye abashyitsi baturutse i Kigali.
Ibiganiro by’iyi nama biteganyijwe kwibanda ku nzego zitandukanye zifitiye akamaro ibihugu byombi, zirimo ubufatanye mu bya gisirikare n’umutekano, guteza imbere ibikorwaremezo, kunoza imicungire y’abinjira n’abasohoka, ndetse n’imikoranire ya Polisi, uburezi n’ubucuruzi.
Ku rwego rw’abaminisitiri, iyi nama izitabirwa n’Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Uganda ushinzwe ubutwererane, John Mulimba, hamwe na Dr. Usta Kaitesi ku ruhande rw’u Rwanda, aho bazagira ibiganiro byihariye byo mu muhezo mbere yo kwemeza imyanzuro izava muri iyi nama no gusinya amasezerano mashya y’imikoranire.
Amb. Richard Kabonero yagaragaje ko iyi nama izasuzuma ibyagezweho mu masezerano asanzwe hagati y’ibihugu byombi ndetse n’ibyaganiriweho mu nama ya 11 yabereye i Kigali mu 2023, anashimangira ko hari n’indi mishinga mishya izaganirwaho igamije guteza imbere ubufatanye.
Yagaragaje ko gahunda igamije “kwiga ku mikoranire mu bya gisirikare n’umutekano, guteza imbere ibikorwaremezo, imicungire y’abinjira n’abasohoka, imikoranire ya Polisi, uburezi n’ibindi.”
Amakuru atangwa n’inzego zitandukanye agaragaza ko iyi nama ihurije hamwe abahagarariye minisiteri zirenga 15, ikaba ari urubuga rukomeye rwo kurebera hamwe aho ibihugu byombi bigeze bishyira mu bikorwa amasezerano byagiranye no gushaka ibisubizo ku mbogamizi zikigaragara.
Byitezwe kandi ko hazarebwa uburyo bwo kwagura amahirwe y’ubucuruzi n’ishoramari hagati y’ibihugu byombi, no gushyiraho imishinga ihuriweho ishobora guteza imbere abaturage ku mpande zombi.
Komisiyo Ihoraho ihuza u Rwanda na Uganda isanzwe ifatwa nk’inzira y’ingenzi mu kubaka no gukomeza umubano w’ibihugu byombi, aho impande zombi zikomeje kugaragaza ubushake bwo guteza imbere ubufatanye bushingiye ku nyungu rusange n’iterambere rirambye.
Izi nshingano Teta Gisa ahawe zigaragaza icyizere gikomeye ubuyobozi bw’u Rwanda bumufitiye, cyane ko ari mu rwego rwo hejuru rw’ibiganiro bya dipolomasi bihuriza hamwe inzego nyinshi zirimo iz’umutekano, ubucuruzi, ibikorwaremezo n’izindi zifite uruhare mu iterambere ry’ibihugu byombi.