Hepatite C ni indwara y’umwijima iterwa na virusi ya HCV. Ushobora kwandura iyi virusi unyuze mu gukora ku maraso yanduye cyangwa mu mibonano mpuzabitsina idakingiye. Ushobora kutagira ibimenyetso, ariko ibizamini byo gusuzuma bishobora kugaragaza iyi ndwara. Imiti mishya ishobora kuyivura. Ariko iyo itavuwe, ishobora gutera indwara y’umwijima idakira ikakuviramo cirrhosis, kunanirwa k’umwijima cyangwa kanseri y’umwijima.
Hepatite C ni iki?
Ibimenyetso bya Hepatite C bishobora kumera nk’ibimenyetso by’ibicurane. Ibimenyetso bikunze kugaragara ni ububabare bwo mu nda, umuriro, kugira amaso y’umuhondo, umunaniro…
Ibimenyetso bya Hepatite C bikura mu mezi cyangwa imyaka. Hepatite C ni indwara iterwa na virusi itera ububyimbirwe bwangiza umwijima wawe. Akenshi ntikira itavuwe, kandi ishobora kwangiza umwijima cyane uko igihe kigenda gihita. Imiti mishya ubu ishobora kuvura ubwandu bwa hepatite C. Ariko abantu benshi ntibagira ibimenyetso kandi ntibazi ko bayifite.
Hepatite C ikwirakwira cyane cyane binyuze mu maraso. Uyirwara unyuze mu gukora ku maraso y’umuntu wanduye virusi ya hepatite C (HCV). Kwandura akenshi bibaho iyo abantu basangiye inshinge zo gutera imiti. Abashakashatsi bagereranya ko abantu bari hagati ya miliyoni 2 na 4 muri Amerika barwaye hepatite C.
Ibimenyetso ba Hepatite C
- Ububabare bwo mu nda
- Kwituma umwana wijimye
- Ibimenyetso bisa n’iby’ibicurane (nk’umuriro, umunaniro, isesemi no kubabara umubiri)
- Jaundice (umuhondo mu ruhu rwawe cyangwa mu maso yawe y’umweru)
- Niba udafite ibimenyetso bikomeye, ushobora gutangira kugira ibimenyetso nyuma y’imyaka myinshi yanduye hepatite C idakira (igihe kirekire). Ibi ni ibimenyetso byerekana ko iyi ndwara itangiye kugira ingaruka ku mikorere y’umwijima wawe.
Ibindi bimenyetso kandi bishobora kuba:
- Amaraso mu mwanda wawe cyangwa mu kuruka amaraso
- Kuva amaraso menshi igihe ukomeretse
- Uruhu ruryana hose
- Ibiganza bitukura cyangwa bifite ibara ryijimye
- Imitsi mito y’amaraso isa n’ibitagangurirwa igaragara mu ruhu rwawe
- Inda yabyimbye bitewe n’amazi yibumbiye mu nda yawe
Uko Hepatite yandura:
Ushobora kwandura hepatite C niba wahuye n’amaraso y’undi muntu ufite iyi virusi.
Ubundi buryo umuntu ashobora kwanduriramo harimo:
- Kuvuka ku mubyeyi urwaye hepatite C
- Guhura n’amaraso yanduye cyangwa inshinge mu bitaro by’ubuvuzi
- Gufata tatouage cyangwa gutobora umubiri ukoresheje ibikoresho bidafite imiti ihumanya
- Gusangira icyuma cyo kogosha cyangwa uburoso n’umuntu ushobora kuba yaravuye amaraso mu gihe wayikoresha
- Ni ngombwa kumenya ko hepatite C yandura nubwo udafite ibimenyetso cyangwa uzi ko uyifite Ikindi ukwiriye kumenya ni uko ikwirakwira gusa mu maraso, ntabwo ikwirakwira mu inyuze mu matembabuzi nk’amacandwe cyangwa gukoranaho.
- Ikindi ni uko n’ubwo ishobora kwandura binyuze mu mibonano mpuzabitsina ibyago byo kwandura biri hasi cyane.
Ni izihe ngaruka za Hepatite C ku muntu uyirwaye?
Abantu bagera kuri 30% bandura hepatite C bashobora kuyirwanya mu buryo busanzwe iyo ikiri nshya (ikomeye). Bishobora gufata amezi menshi kugira ngo umubiri wawe utsinde iyo virusi. Abantu benshi bandura hepatite C ntibashobora kuyirwanya mu buryo busanzwe. Iyo umubiri wawe wemeye nyuma y’amezi menshi urwana, iba indwara idakira.
Ni izihe ngorane ziterwa n’indwara idakira ya hepatite C?
Kwandura hepatite C idakira bivuze kubyimba mu mwijima wawe igihe kirekire (hepatite). Iyi ni ubwoko bw’indwara idakira y’umwijima. Kubyimba byangiza umwijima wawe buhoro buhoro mu myaka myinshi, bigatera inkovu zibangamira imikorere yawo (cirrhosis). Intambwe ya nyuma y’iyi gahunda ni ukunanirwa k’umwijima kudakira.
Cirrhose no kunanirwa k’umwijima bizana ibyago by’izindi ngorane, harimo:
Umuvuduko ukabije w’amaraso ku nkengero z’umubiri
Kanseri y’umwijima
Ese nakora iki igihe ndwaye cyangwa mbonye kimwe muri ibi bimenyetso?
- Kureka cyangwa kugabanya inzoga
- Kureka kunywa itabi
- Gukingirwa indwara ya hepatite A na B
- Gukomeza kwisuzumisha kwawe buri gihe
Ese hepatite C ishobora kwirindwa?
Uburyo bwonyine bwo kwirinda kwandura ni ukwirinda gukoranaho n’amaraso yanduye. Nta rukingo rwa hepatite C ruhari, nubwo abahanga mu bya siyansi bakomeje gukora kuri rumwe. Virusi ifite amoko menshi kandi ihinduka vuba cyane. Ibyo bituma bigorana gukora urukingo rukora neza mu matsinda yose.
