Icyemezo cyo gushyiraho Kaminuza ya Gisirikare y’u Rwanda cyafashwe nk’intambwe ikomeye mu kongerera imbaraga urwego rw’umutekano n’ubumenyi mu gihugu, aho imiterere yayo igaragaza uburyo bushya bwo guhuza amasomo ya gisirikare n’imiyoborere y’ikirenga.
Iyi kaminuza yashyizweho n’iteka ryatangajwe mu Igazeti ya Leta ku wa 10 Mata 2026, igamije guhuriza hamwe amashuri n’ibigo byari bisanzwe bitanga amasomo ya gisirikare n’umutekano, ikazaba ifite icyicaro i Kigali.
Ni gahunda igaragaza icyerekezo cyo guteza imbere ubumenyi buhanitse mu nzego z’umutekano no gutegura abayobozi bafite ubushobozi bwo guhangana n’ibibazo by’iki gihe n’ibizaza.
Kimwe mu by’ingenzi byagaragajwe muri iri teka ni uko Perezida wa Repubulika, ari na we Mugaba w’Ikirenga w’Ingabo z’u Rwanda, azaba ari we muyobozi mukuru w’iyi kaminuza ku rwego rwa “Chancellor”.
Ibi bisobanura ko azatanga umurongo mugari w’imiyoborere, akanafasha mu gushyiraho icyerekezo cy’iyi kaminuza, ndetse akanayobora ibirori byo gutanga impamyabumenyi cyangwa agashyiraho umuhagarariye.
Iyo miterere igaragaza uburyo ubuyobozi bwo ku rwego rwo hejuru bugira uruhare rutaziguye mu guteza imbere ubumenyi mu bya gisirikare n’umutekano, bigamije kubaka igisirikare gifite ubunyamwuga n’ubushobozi bwo guhangana n’imbogamizi zinyuranye ku rwego rw’imbere mu gihugu no ku rwego mpuzamahanga.
Kaminuza ya Gisirikare y’u Rwanda izaba ifite Inama y’Ubutegetsi igizwe n’abantu 13, izajya ifata ibyemezo bikomeye ikanagenzura imikorere yayo.
Nubwo amazina y’abazaba bayigize ataratangazwa, hateganyijwe ko barindwi bazashyirwaho n’Iteka rya Perezida, bakaba ari abantu bafite ubunararibonye mu bijyanye n’umutekano, amashuri makuru, ubushakashatsi n’iterambere.
Abandi bagize iyi nama bazaturuka mu nzego zitandukanye zirimo ubuyobozi bw’amashuri ya gisirikare, abarimu n’abashakashatsi, abayobozi b’amashami ndetse n’abahagarariye abanyeshuri biga mu Ishuri Rikuru ry’Ingabo. Ibi bigaragaza ko hazitabwaho ubufatanye n’uruhare rw’inzego zitandukanye mu gufata ibyemezo.
Iteka rinagena ko nibura 30% by’abagize Inama y’Ubutegetsi bagomba kuba ari abagore, mu rwego rwo guteza imbere ihame ry’uburinganire no kongerera abagore uruhare mu buyobozi bw’inzego zikomeye.
Mu nshingano z’iyi nama harimo gushyiraho icyerekezo cya kaminuza, kwemeza politiki n’ingamba, gukurikirana igenamigambi ndetse no kugenzura imikoreshereze y’ingengo y’imari.
Izaba kandi ifite inshingano zo kugenzura ireme ry’uburezi, gushyiraho amategeko agenga imyigishirize n’ubushakashatsi no gufata ibyemezo ku mikoranire n’imiterere y’inzego.
Ubuyobozi bwa buri munsi bw’iyi kaminuza buzashyirwa mu maboko y’Urwego Nshingwabikorwa ruzayoborwa na Vice-Chancellor, uzungirizwa n’abandi babiri bashinzwe amasomo n’ubushakashatsi, ndetse n’ushinzwe igenamigambi, imiyoborere n’imari. Aba bayobozi bose bazashyirwaho n’Iteka rya Perezida, bakazamara imyaka itanu ku mirimo yabo.
Iyi kaminuza izaba ifite n’izindi nzego zirimo Chancellery, Sena y’Amashuri na Komite y’Abayobozi Bakuru, zizafasha mu gutuma imikorere yayo iba inoze kandi ihamye.
Nubwo itaratangira gukora ku mugaragaro, biteganyijwe ko izaba ifite uruhare rukomeye mu guhugura abasirikare, abashinzwe umutekano, abayobozi bo mu nzego za Leta ndetse n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga.
Ibi bizafasha mu kongera ubumenyi n’ubushobozi mu bijyanye n’umutekano, bikajyana n’icyerekezo cy’u Rwanda cyo kuba igihugu gifite ubuyobozi bushingiye ku bumenyi n’ubunyamwuga.
Ishyirwaho ry’iyi kaminuza riri mu murongo w’ingamba zo gukomeza kubaka inzego z’umutekano zifite ubushobozi buhanitse, zishobora guhangana n’ibibazo by’umutekano w’akarere n’isi muri rusange. Ni intambwe igaragaza ko u Rwanda rukomeje gushora imari mu bumenyi, mu bushakashatsi no mu gutegura abayobozi b’ejo hazaza.